Bankierseed: de deadline nadert

“Ik verbind mezelf ertoe om, bij de uitoefening van mijn beroepsactiviteiten, in alle omstandigheden eerlijk en integer, alsook vakbekwaam en professioneel te handelen, waarbij ik rekening houd met de belangen van de cliënten en de cliënten billijk behandel. Ik heb kennisgenomen van de specifieke regels die de Koning ter zake heeft vastgesteld.”

De bankierseed is geen nieuw ‘compliance-label’, maar een persoonlijke belofte met tuchtrechtelijke gevolgen. Wie onder de regeling valt, dient een eed af te leggen en verbindt er zich toe, als bankdienstverlener, integer, professioneel en met respect voor het klantenbelang te handelen. Anders dan bij veel bestaande regels, worden deze gedragsnormen individueel beoordeeld en afdwingbaar.

Drie kernbeginselen

De bankierseed is een eed die bepaalde personen, de bankdienstverleners, in de banksector moeten afleggen. Met die eed bevestigen zij dat ze hun job zullen doen volgens een aantal individuele gedragsregels. Die gedragsregels steunen op drie kernbeginselen:

• integriteit: eerlijk en integer handelen, geen misleiding, geen “grijze zones” opzoeken;
• professionalisme: vakbekwaam en professioneel handelen, dossiers correct en zorgvuldig behandelen;
• billijke behandeling van klanten: rekening houden met het belang van de klant en klanten fair behandelen.

De bedoeling is duidelijk. Niet enkel de bank als organisatie moet “compliant” zijn, maar ook de betrokken personen zelf. Daardoor ontstaat een zichtbare deontologische lat die de toezichthouder kan beoordelen wanneer zich problemen voordoen.

Drie verplichtingen voor betrokken personen

De verplichtingen voor bankdienstverleners kunnen als volgt worden samengevat. Ze bestaan uit twee hoofdverplichtingen en één nevenverplichting:

• de bankierseed afleggen;
• de individuele gedragsregels naleven;
• bij een kandidatuur kunnen aantonen dat geen beroepsverbod werd opgelegd.

Wie dient de bankierseed af te leggen?

Niet iedereen die actief is in de banksector dient de bankierseed af te leggen. De bankierseed is bedoeld voor mensen met een leidinggevende functie in een bank en onafhankelijke controlefuncties, maar ook voor de bankmedewerkers die op een bepaalde manier rechtstreeks of onrechtstreeks in contact komen met de klant. Deze bankdienstverleners worden wettelijk in 4 categorieën ondergebracht:

• de fit & proper-profielen: personen die moeten voldoen aan vereisten rond passende deskundigheid en professionele betrouwbaarheid. Bij Belgische kredietinstellingen gaat het om de leden van het wettelijk bestuursorgaan, de personen belast met de effectieve leiding, alsook de verantwoordelijken voor de onafhankelijke controlefuncties. Bij de buitenlandse kredietinstellingen gaat het om de effectieve leiders en de verantwoordelijken voor de compliancefunctie van de in België gevestigde bijkantoren van kredietinstellingen uit derde landen. Bij de agenten in bank- en beleggingsdiensten die ingeschreven zijn als rechtspersonen, gaat het om de personen die belast zijn met de effectieve leiding. Dit is categorie 1;
• de verantwoordelijke leidinggevenden: natuurlijke personen die in de praktijk de verantwoordelijkheid dragen voor, of toezicht uitoefenen op, de personen bedoeld onder categorie 4. Dit is categorie 2;
• de als natuurlijke persoon bij de FSMA geregistreerde agenten in bank- en beleggingsdiensten. Dit is categorie 3; en
• personen die op Belgisch grondgebied rechtstreeks betrokken zijn bij het verrichten van bankactiviteiten of het verlenen van bankdiensten. Dit zijn de medewerkers die al dan niet rechtstreeks in contact staan met het publiek. Dit is categorie 4.

Veralgemening in 2026

Fase 1 ging van start op 15 januari 2025. Die eerste groep is beperkt tot categorie 1 en 2 maar belangrijk: bestuurders, verantwoordelijke leidinggevenden, sleutelfuncties en andere “fit & proper”-profielen. De basisregel was dat de eed moest worden afgelegd binnen zes maanden na de inwerkingtreding (of, als iemand later start, binnen zes maanden na infunctietreding).

Over de eerste fase zijn er intussen tussentijdse cijfers: ruim 500 leidinggevenden legden de eed af bij de FSMA, terwijl 3.350 anderen dat bij hun bank deden.

Fase 2 wordt de echte “bulkfase” en die is voor veel bankkantoren de belangrijkste. Vanaf 15 juli 2026 vallen ook de overige bankdienstverleners onder de regeling. Dat gaat niet over een paar honderd profielen, maar over tienduizenden personen in België. Ook agenten in bank- en beleggingsdiensten en medewerkers die bankdiensten verlenen zitten in deze scope.

Die logica lijkt eenvoudig, maar ze heeft een groot operationeel effect. Fase 2 raakt veel functies met klantcontact en productdistributie. Dat zijn net de plaatsen waar dossiers, advies, commerciële targets en klantverwachtingen samenkomen. Met andere woorden: waar de gedragsregels niet alleen “op papier” relevant zijn, maar in dagelijkse situaties.

De eerste fase heeft vooral het signaal gezet. De tweede fase maakt het breed en schuift de bankierseed door naar het niveau waar het voor veel klanten en kantoren echt tastbaar wordt: advies, verkoop en dienstverlening

FSMA als toezichthouder

De FSMA is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van deze eed en zal eventuele klachten tegen een medewerker die de eed heeft afgelegd onderzoeken. De niet-naleving van de eed kan aanleiding geven tot tuchtsancties. Na een analyse van de klacht kan de FSMA indien nodig een sanctie opleggen aan de bankmedewerker. Deze sancties kunnen een waarschuwing, een berisping of een beroepsverbod omvatten. Het beroepsverbod kan voor maximaal drie jaar worden opgelegd.

Ingeval van een klacht tegen een persoon in een leidinggevende functie kan de FSMA evenwel geen sanctie uitspreken, maar dient ze de klacht over te maken aan de bevoegde toezichthouder (de NBB of ECB).

Waarom dit nu ook extra aandacht krijgt

De bankierseed is expliciet gekoppeld aan consumentenbescherming en aan het vermijden van ongepast gedrag. Dat past ook in een bredere toezichtrealiteit. In haar persbericht van 29/01/2026 wijst de FSMA op een stijging van het aantal meldingen via klokkenluiderskanalen. Dat soort kanalen zijn bedoeld om sneller signalen op te vangen over mogelijke inbreuken of problematisch gedrag. In hetzelfde kader bestaat ook een specifiek klachtenkanaal voor de bankierseed. Het gevolg is eenvoudig: gedrag dat vroeger intern bleef, kan nu sneller een formeel vervolg krijgen.

Lees meer op Advisors Up-to-date

De deadline nadert: de bankierseed wordt binnenkort ook relevant voor bankagenten, leidinggevenden en medewerkers die bankdiensten verlenen. Welke verplichtingen en gedragsregels gelden precies, welke sancties zijn mogelijk, …?

Meer weten? Lees het artikel “Bankierseed anno 2026” op Advisors Up-to-date. Daar vind je alle informatie gebundeld, inclusief nuttige links naar wetgeving en relevante artikelen, én een duidelijke afbakening van wie er precies ‘in scope’ valt. Zo ben je meteen weer helemaal up-to-date!

Bronnen & Bijlagen

• Bron: Up-to-date